Trong vài tuần trở lại đây, khi thị trường vàng và bạc chao đảo bởi những đợt thanh lý quy mô lớn, giới đầu tư hàng hóa bắt đầu đặt câu hỏi liệu kim loại công nghiệp có đang bước vào một làn sóng bán tháo tương tự. Tuy nhiên, diễn biến thực tế cho thấy bức tranh không đơn giản như vậy. Dù đồng, nhôm, niken và kẽm đều suy yếu cùng nhịp điều chỉnh chung của thị trường, bản chất của đợt giảm này khác xa sự hoảng loạn từng thấy ở nhóm kim loại quý.
Giá các kim loại công nghiệp gần đây giảm nhẹ sau khi tâm lý ưa rủi ro trên thị trường tài chính toàn cầu xấu đi. Đồng, kim loại được xem như thước đo sức khỏe kinh tế, đã lùi khỏi vùng đỉnh thiết lập trước đó nhờ kỳ vọng phục hồi sản xuất và đầu tư vào hạ tầng năng lượng sạch. Nhôm và niken cũng điều chỉnh, nhưng mức giảm tương đối ôn hòa nếu so với những cú lao dốc từng xuất hiện ở bạc. Sự khác biệt này đến từ cấu trúc thị trường: kim loại công nghiệp chịu ảnh hưởng song song từ yếu tố tài chính và nhu cầu sử dụng thực tế, trong khi bạc mang nặng tính đầu cơ.
Làn sóng điều chỉnh lần này khởi phát từ sự thay đổi tâm lý trên các thị trường tài chính. Khi nhà đầu tư toàn cầu trở nên thận trọng hơn trước biến động tiền tệ và chính sách vĩ mô, họ có xu hướng thu hẹp vị thế trên nhiều loại tài sản cùng lúc. Kim loại công nghiệp, vốn đã thu hút dòng tiền đầu cơ mạnh trong giai đoạn tăng giá trước đó, vì vậy chịu áp lực chốt lời và giảm đòn bẩy.
Các báo cáo giao dịch cho thấy dòng vốn từng đẩy giá đồng lên cao đã bắt đầu rút bớt khi đà tăng chững lại. Điều đáng chú ý là sự điều chỉnh này phần lớn diễn ra trên thị trường phái sinh, thay vì xuất phát từ thay đổi đột ngột trong nhu cầu vật chất. Khi các quỹ sử dụng đòn bẩy phải giảm rủi ro, họ bán hợp đồng tương lai, kéo giá giảm nhanh hơn so với diễn biến cung cầu thực tế.
Dù vậy, thị trường kim loại công nghiệp không rơi vào trạng thái hoảng loạn như vàng và bạc. Ở nhóm kim loại quý, các lệnh cắt lỗ liên tiếp từng tạo ra những cú sụt mạnh chỉ trong thời gian ngắn. Ngược lại, đồng và nhôm có thanh khoản sâu hơn, cùng sự tham gia rộng rãi của các doanh nghiệp sản xuất và tiêu thụ. Những đối tượng này giao dịch chủ yếu để phòng hộ rủi ro giá, giúp thị trường ổn định hơn trước các cú sốc tài chính.
Một điểm đáng chú ý trong giai đoạn tăng giá trước đây là sự góp mặt mạnh mẽ của dòng tiền tài chính, đặc biệt ở thị trường đồng. Câu chuyện về chuyển đổi năng lượng, xe điện và mở rộng lưới điện đã tạo nên kỳ vọng tăng trưởng dài hạn hấp dẫn. Các quỹ đầu tư hàng hóa, quỹ phòng hộ và nhà đầu tư cá nhân đều gia tăng vị thế mua, khiến giá nhạy cảm hơn với biến động tâm lý.
Khi đồng đô la Mỹ mạnh lên và kỳ vọng ngắn hạn thay đổi, những vị thế đòn bẩy này trở thành điểm yếu. Hoạt động giảm đòn bẩy đã diễn ra, nhưng dữ liệu cho thấy đây chủ yếu là quá trình thu hẹp quy mô giao dịch thay vì làn sóng rút lui toàn diện. Khối lượng giao dịch và số lượng hợp đồng mở trên các sàn lớn vẫn duy trì ở mức đáng kể, phản ánh việc nhà đầu tư tổ chức vẫn duy trì sự hiện diện, chỉ điều chỉnh mức độ rủi ro.
So với bạc, sự khác biệt về cấu trúc thị trường càng rõ rệt. Bạc có quy mô nhỏ hơn và dễ bị chi phối bởi dòng tiền đầu cơ ngắn hạn. Khi xảy ra bán tháo, thanh khoản mỏng khiến giá biến động dữ dội. Trong khi đó, thị trường đồng và nhôm có hệ sinh thái người tham gia đa dạng hơn, từ nhà sản xuất, doanh nghiệp tiêu thụ đến các tổ chức tài chính dài hạn. Nhờ vậy, giá dù giảm nhưng không rơi vào trạng thái hỗn loạn.
Một câu hỏi lớn được đặt ra là liệu các quỹ đầu tư lớn có đang đồng loạt bán ra kim loại công nghiệp hay không. Dữ liệu dòng tiền cho thấy bức tranh phân hóa. Một số quỹ cắt giảm tỷ trọng hàng hóa để quản trị rủi ro tổng thể, nhưng không xuất hiện dấu hiệu của một làn sóng xả hàng ồ ạt trên toàn bộ nhóm kim loại cơ bản.
Dòng vốn vào các quỹ ETF liên quan đến kim loại cũng cho thấy xu hướng trái chiều. Một số quỹ gắn với vàng và cổ phiếu khai thác vàng ghi nhận dòng tiền tăng do nhu cầu trú ẩn. Trong khi đó, các quỹ tập trung vào kim loại công nghiệp có thời điểm bị rút vốn, nhưng cũng có phiên nhận dòng tiền mới khi nhà đầu tư dài hạn coi nhịp giảm là cơ hội tích lũy.
Cách hành xử này phản ánh chiến lược linh hoạt của nhà đầu tư tổ chức. Họ không rút khỏi toàn bộ thị trường kim loại mà tái cơ cấu danh mục, giảm các vị thế mang tính đầu cơ cao và giữ lại phần tiếp xúc với những chủ đề tăng trưởng dài hạn như chuyển đổi năng lượng và đầu tư hạ tầng.
Một yếu tố quan trọng giúp kim loại công nghiệp tránh được cú sụp đổ mạnh là nhu cầu vật chất vẫn tương đối ổn định. Dù hoạt động sản xuất toàn cầu có dấu hiệu chậm lại ở một số khu vực, các ngành tiêu thụ lớn như điện lực, năng lượng tái tạo, xe điện và xây dựng hạ tầng vẫn duy trì nhu cầu đáng kể đối với kim loại.
Tồn kho tại các sàn giao dịch lớn không cho thấy sự gia tăng đột biến đủ để lý giải một cú lao dốc do dư cung. Điều này củng cố nhận định rằng biến động gần đây chủ yếu mang tính tài chính hơn là thay đổi căn bản trong cán cân cung cầu. Khi áp lực đầu cơ giảm bớt, giá kim loại có xu hướng quay về phản ánh triển vọng nhu cầu trung và dài hạn.
Đồng đô la Mỹ tăng giá cũng góp phần gây sức ép lên thị trường. Khi đồng bạc xanh mạnh lên, hàng hóa định giá bằng đô la trở nên đắt đỏ hơn với người mua sử dụng các đồng tiền khác, từ đó làm chậm nhu cầu trong ngắn hạn và khiến nhà đầu tư tài chính thận trọng hơn với hàng hóa. Tuy nhiên, tác động của tỷ giá thường mang tính chu kỳ và có thể đảo chiều khi bối cảnh kinh tế thay đổi.
Vấn đề then chốt đối với nhà đầu tư là liệu nhịp giảm hiện nay chỉ là điều chỉnh kỹ thuật sau giai đoạn tăng nóng, hay là khởi đầu cho một xu hướng giảm dài hạn. Dựa trên dữ liệu hiện có, nhiều chuyên gia nghiêng về kịch bản điều chỉnh. Giá đã tăng nhanh trong thời gian trước, vị thế đầu cơ trở nên đông đúc và thị trường cần một giai đoạn tái cân bằng.
Dĩ nhiên, rủi ro vẫn tồn tại. Nếu kinh tế toàn cầu suy yếu mạnh hoặc xảy ra cú sốc tài chính lớn, nhu cầu kim loại công nghiệp có thể chịu áp lực thực sự, kéo giá vào chu kỳ giảm sâu hơn. Tuy vậy, ở thời điểm hiện tại, chưa có dấu hiệu sụp đổ trong nhu cầu vật chất đủ lớn để biện minh cho một thị trường giá xuống kéo dài.
Với nhà đầu tư tài chính, giai đoạn này đòi hỏi sự thận trọng cao hơn khi biến động vẫn lớn và chịu ảnh hưởng mạnh từ yếu tố vĩ mô. Việc sử dụng đòn bẩy cao có thể làm gia tăng rủi ro đáng kể. Phân bổ danh mục cân bằng hơn giữa tài sản phòng thủ và tài sản tăng trưởng là cách tiếp cận hợp lý.
Đối với doanh nghiệp sử dụng kim loại làm đầu vào, nhịp giảm giá có thể mở ra cơ hội khóa giá ở mức thuận lợi hơn, miễn là quản trị tốt rủi ro tồn kho. Trong khi đó, các nhà sản xuất kim loại có thể đối mặt với biên lợi nhuận thu hẹp trong ngắn hạn, nhưng xu hướng điện khí hóa và chuyển đổi năng lượng vẫn là nền tảng hỗ trợ dài hạn.
Nhìn chung, thị trường kim loại công nghiệp đang trải qua một giai đoạn điều chỉnh đáng chú ý sau khi làn sóng bán tháo ở vàng và bạc làm lung lay tâm lý nhà đầu tư. Tuy nhiên, bản chất của đợt giảm này chủ yếu phản ánh hoạt động chốt lời, giảm đòn bẩy và tái cơ cấu dòng tiền tài chính, hơn là dấu hiệu của sự sụp đổ trong nhu cầu toàn cầu. Khi biến động lắng dịu, các yếu tố nền tảng như đầu tư hạ tầng, chuyển đổi năng lượng và tăng trưởng công nghiệp sẽ tiếp tục đóng vai trò quyết định đối với xu hướng dài hạn của kim loại công nghiệp.
